Karavan ve Tekne

Tekne Servis Aküsü ile Marş Aküsü Arasındaki Fark: Hangisi Ne İçin Kullanılır?

Tekne Servis Aküsü ile Marş Aküsü Arasındaki Fark: Hangisi Ne İçin Kullanılır?

Teknelerde sıkça duyulan bir uyarı vardır: “Marş aküsüyle servis aküsünü karıştırma.” Bu iki akü, farklı görevler için üretilmiştir ve birbirinin yerine kullanılamaz. Tekne servis aküsü ile marş aküsü arasındaki fark, tekne elektriğini doğru kurmak için bilinmesi gereken temel konudur. Bu yazıda farkı ve lityum aküyle nasıl bir düzen kurulacağını anlatıyoruz.

Marş ve servis aküsü karşılaştırması
Aynı akü iki işi birden iyi yapamaz.

Marş aküsü: kısa ve çok güçlü

Marş aküsünün işi, motoru çalıştırmak için birkaç saniye boyunca yüzlerce amper vermektir. Bunun için çok sayıda ince plakalı yapıya sahiptir; yüzey alanı geniştir ama derin deşarjı sevmez. Marş aküsü tamamen boşaltılırsa ömrü hızla kısalır. Teknelerde marş aküsü genellikle kurşun-asit ya da AGM tipinde olur ve motorun alternatörü tarafından şarj edilir. Gün içinde sadece motor çalıştırmak için kullanılmalı; cihazları beslememelidir.

Servis aküsü: uzun ve derin

Servis (house) aküsü, aydınlatma, buzdolabı, navigasyon, pompa ve elektronik gibi cihazları saatlerce besler. Düşük akımı uzun süre verir ve derin deşarja dayanıklı olmalıdır. Kurşun-asit ailesinde “deep cycle” aküler bu iş içindir; ancak yine de yüzde 50 ile sınırlıdır. LiFePO4 akü servis aküsü olarak idealdir: yüzde 80-90 deşarj, uzun ömür, hafiflik. Kapasite seçimi için tekne aküsü kaç amper olmalı yazısına bakın.

Neden ayrı olmalı?

  1. Motor çalışma güvencesi. Servis aküsü bitse bile marş aküsü dolu kalır; motoru çalıştırabilirsiniz. Tek bir akü kullanırsanız gece cihazlar aküyü boşaltır, sabah motor çalışmaz.
  2. Farklı şarj profilleri. Kurşun-asit marş aküsü ve LiFePO4 servis aküsü farklı gerilimlerle şarj edilir; ayrı hatlar bunu mümkün kılar.
  3. Farklı yaşlanma. Aküler farklı hızlarda yıpranır; ayrı tutmak biri bozulunca diğerinin çalışmasını sürdürür.
  4. Güvenlik. Marş devresi yüksek akım, servis devresi düşük akımdır; ayrı sigorta ve kablolama gerekir.
Marş ve servis aküsü bağlantı şeması
Ayırıcı iki aküyü birbirinden korur.

Bağlantı düzeni

İki akü, tekne elektriğinde bir ayırıcı (diyot ayırıcı, VSR) ya da DC-DC şarj cihazı ile birbirine bağlanır. Motor çalışırken alternatör önce marş aküsünü doldurur; servis aküsüne akım DC-DC ya da ayırıcıdan geçer. LiFePO4 servis aküsü için DC-DC cihazı tercih edilir; çünkü LiFePO4 profiline göre şarj eder ve alternatörü sınırlar. Acil durumlarda marş aküsü bitmişse servis aküsünden motoru çalıştırmak için “emergency parallel” anahtarı konabilir; bu anahtar normalde kapalı tutulur. Şarj kaynaklarının ayrıntısı için tekne aküsü nasıl şarj edilir yazısına bakın.

Lityum marş aküsü olur mu?

Evet; özel yüksek akımlı LiFePO4 marş aküleri vardır. Bu aküler çok yüksek deşarj akımına izin veren hücreler ve BMS ile üretilir. Servis tipi LiFePO4 akü (sitemizdeki karavan ve tekne serisi gibi) marş akımına göre tasarlanmamıştır; motor marşı için kullanılması önerilmez. Marşta çekilen akım BMS’i korumaya sokabilir. Veri sayfası rehberi için LiFePO4 akü veri sayfası nasıl okunur yazısına bakın.

Servis aküsü seçerken

12 V 100-400 Ah arasında servis aküleri ihtiyaca göre seçilir. Bluetooth BMS’li, metal kasalı ve tuzlu ortama dayanıklı kasalı olmasına dikkat edin. Montajda sigorta, sabitleme ve havalandırma unutulmamalı. Hazır seçenekler 12 Volt karavan ve tekne aküleri ve 24 Volt marin ve solar aküler sayfalarında.

Sık yapılan hatalar

  • Marş aküsüyle cihazları beslemek.
  • Servis ve marş aküsünü doğrudan paralel bağlamak (farklı kimya).
  • Alternatörü lityum servis aküsüne doğrudan bağlamak.
  • Marş aküsünü hiç kontrol etmemek.

Özet

Marş aküsü motoru çalıştırır, servis aküsü cihazları besler. İkisini ayrı tutmak, teknede güvenilir elektrik sağlar. Servis aküsü olarak LiFePO4, marş aküsü olarak ise özel marş tipi kullanın. Daha fazla bilgi için tekne akü seçimi yazımıza göz atın.

Bu konuyla ilgili ürünler

İlgili yazılar

Sık sorulan sorular

Servis aküsüyle motoru çalıştırabilir miyim?

Servis tipi akü marş akımı için tasarlanmamıştır; çalıştırabilse bile aküyü zorlar. Marş için ayrı akü kullanın.

İki aküyü paralel bağlayabilir miyim?

Farklı kimyaları doğrudan paralel bağlamak sorun yaratır. Ayırıcı ya da DC-DC şarj cihazı kullanın.

Lityum marş aküsü gerekli mi?

Zorunlu değil. Çoğu teknede kurşun-asit ya da AGM marş aküsü yeterlidir; servis aküsü olarak LiFePO4 tercih edilir.

Marş aküsü bittiyse ne yapmalıyım?

Servis aküsünden “emergency parallel” anahtarıyla destek verebilirsiniz; motor çalışınca anahtarı açın.

Aracınız veya sisteminiz için hangi akünün uygun olduğundan emin değilseniz, bize WhatsApp veya iletişim formundan yazın; modelinizi öğrenip uygun paketi birlikte belirleyelim.