Hesaplama ve Seçim

Akü Sigortası Nasıl Seçilir? ANL, MEGA ve Class T Sigorta Karşılaştırması

Akü Sigortası Nasıl Seçilir? ANL, MEGA ve Class T Sigorta Karşılaştırması

BMS aküyü korur ama BMS arızalanabilir; kablo yanabilir, kısa devre yapabilir. Bu durumda tek son savunma sigortadır. Yanlış değerde ya da yanlış tipte sigorta kullanmak, hiç sigorta olmamasından bile tehlikeli olabilir: sigorta kabloyu korumak zorundadır. Akü sigortası seçimi, doğru değer, doğru tip ve doğru konum olmak üzere üç şeye bağlıdır. Bu yazıda her birini anlatıyoruz.

DC sigorta tipleri tablosu
Lityum akü için kesme kapasitesi önemlidir.

Sigortanın görevi

Sigorta, devreden aşırı akım geçtiğinde ısınarak erir ve devreyi keser. Görevi cihazı değil, kabloyu ve aküyü yangından korumaktır. Akü sistemlerinde kısa devre akımı çok yüksek olur (LiFePO4 akü binlerce amper verebilir); bu yüzden sigorta hem doğru değerde hem de yeterli kesme kapasitesinde (kA) olmalıdır. BMS aşırı akımı keser, ama BMS elektronik bir korumadır ve bozulabilir; sigorta mekanik bir ikinci güvenliktir. Güvenlik katmanları için LiFePO4 akü güvenli mi yazısına bakın.

Sigorta değeri nasıl seçilir?

Üç sınır vardır: yükün sürekli akımı, kablonun taşıyabileceği akım ve BMS’in sürekli akımı. Sigorta değeri yükün sürekli akımından yüksek (yaklaşık yüzde 125) ve kablonun akım kapasitesinden düşük olmalıdır. Örnek: 1.000 W invertör 12 V’ta yaklaşık 90 A çeker; sigorta 110-125 A. Kablo 25 mm² (yaklaşık 135 A taşır) ise 125 A sigorta uygundur. Sigorta, kablonun değil yükün değil kablonun korunmasını gözetmelidir: kablo 135 A’e dayanıyorsa 200 A’lik sigorta kabloyu korumaz. Kablo hesabı için akü kablo kesiti yazısına bakın.

Sigorta tipleri

Akü sigortası yerleşim şeması
Sigorta ilk koruma halkasıdır.

Bıçak (MIDI/MAXI) sigortalar: Araçlarda yaygın, ekonomik, 30-200 A. ANL sigortalar: Dayanıklı, invertör ve ana hatlarda kullanılır; 35-500 A. MEGA sigortalar: Kompakt, araç ve teknede yaygın. Class T: Lityum aküler için tercih edilir; çok yüksek kesme kapasitesine (20.000 A ve üzeri) sahiptir. Kurşun akü hatlarında kullanılan düşük kesme kapasiteli sigortalar, lityum akünün kısa devre akımında yeterince hızlı ve güvenli kesmeyebilir. Bu yüzden büyük lityum akü sistemlerinde Class T önerilir. Sigorta mutlaka DC dayanımlı olmalıdır; AC sigortalar DC arkı söndüremez.

Sigorta nereye konur?

Sigorta pozitif kutupta ve aküye mümkün olduğunca yakın (ideali 30 cm içinde) olmalıdır. Amaç, sigortadan önceki kablo bölümünün (korumasız bölge) kısa olmasıdır. Ana şalter sigortadan sonra gelir. Akü bölmesinde sigorta tutucusunu sağlam sabitleyin; kapağı kapatın. Her ek devre için (invertör, DC-DC şarj cihazı, güneş paneli MPPT çıkışı, 12 V dağıtım) ayrı sigorta kullanın ve sigorta değeri o hattın kablosuna göre seçilsin.

Paralel akülerde sigorta

Birden fazla akü paralel bağlıysa her aküye ayrı bir sigorta koyun. Bir aküde kısa devre olursa diğer akülerin tümü o aküye akım basar; her aküye bağlı sigorta bu zinciri keser. Paralel akü bağlantısında kablo uzunluklarını eşit tutun.

Termal-manyetik şalter olur mu?

DC dayanımlı termal-manyetik şalterler bazı uygulamalarda sigorta yerine kullanılır; açıp kapatılabilir olması avantaj, ancak kesme kapasitesi düşüktür ve lityumda yeterli olmayabilir. Büyük lityum akülerde hâlâ sigorta (Class T) tercih edilir. Şalter, ek bir ana kesici olarak sigortayla birlikte kullanılır.

Sigorta atarsa ne yapılır?

Sigorta atmışsa nedeni bulun: aşırı yük, kısa devre, bozuk kablo. Aynı değerde yeni sigortayı koyun; daha yüksek değerlisini koymak kabloyu riske atar. Tekrar atıyorsa nedeni çözmeden devam etmeyin. BMS kayıtları da neyin devreye girdiğini gösterir: BMS neden keser.

Sık yapılan hatalar

  • Sigorta koymamak ya da çok yüksek değerde koymak.
  • Sigortayı akünün uzağına monte etmek.
  • AC sigorta kullanmak.
  • Paralel akülere ortak tek sigorta koymak.
  • Yüksek kesme kapasiteli sigortayı gereksiz saymak (lityumda).

Özet

Sigorta pozitif kutupta, aküye yakın, DC dayanımlı ve yeterli kesme kapasitesinde olmalıdır; değeri yük akımının biraz üstünde, kablo kapasitesinin altında seçilir. Lityumda Class T öne çıkar. Güvenli bağlantı için soket ve bağlantı kabloları kategorisine bakın.

Bu konuyla ilgili ürünler

İlgili yazılar

Sık sorulan sorular

Akü sigortası kaç amper olmalı?

Yükün sürekli akımının yaklaşık yüzde 125’i; ancak kablonun akım kapasitesini aşmamalı. Örneğin 90 A yük için 110-125 A.

Class T sigorta neden lityumda öneriliyor?

Çok yüksek kesme kapasitesine sahip olduğundan lityum akünün çok yüksek kısa devre akımını güvenle keser.

BMS varken sigorta gerekli mi?

Evet. BMS elektroniktir ve bozulabilir; sigorta mekanik ikinci güvenliktir.

Sigortayı aküden ne kadar uzağa koyabilirim?

Mümkün olduğunca yakın, ideali 30 cm içinde. Korumasız kablo bölümü kısa olmalıdır.

Aracınız veya sisteminiz için hangi akünün uygun olduğundan emin değilseniz, bize WhatsApp veya iletişim formundan yazın; modelinizi öğrenip uygun paketi birlikte belirleyelim.